พรรณไม้ศูนย์
กระท้อน
ชื่อ
กระท้อน
ชื่อสามัญ
Santol
ชื่อท้องถิ่น
บะตื๋น หมะต้อง (ภาคเหนือ)
ชื่อวิทยาศาสตร์
𝙎𝙖𝙣𝙙𝙤𝙧𝙞𝙘𝙪𝙢 𝙠𝙤𝙚𝙩𝙟𝙖𝙥𝙚 (Burm.f.) Merr.
อนุกรมวิธาน
อาณาจักร
Plantae
หมวด
Streptophyta
ชั้น
Equisetopsida
อันดับ
Sapindales
วงศ์
Verbenaceae
สกุล
Sandoricum
ชนิด
𝙎𝙖𝙣𝙙𝙤𝙧𝙞𝙘𝙪𝙢 𝙠𝙤𝙚𝙩𝙟𝙖𝙥𝙚 (Burm.f.) Merr.
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ไม้ยืนต้น ประเภทผลัดใบ สูง 15-30 เมตร เปลือกหนาและหยาบ สีเทาหรือสีน้ำตาลเข้มแตกเป็นแผ่นหรือเป็นรอยแตกตามแนวยาวของลำต้น
ใบ
ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียวเรียงสลับรูปไข่ ปลายใบแหลมโคนใบมนหรือเบี้ยวขอบใบเรียบใบย่อย 3 ใบ กว้าง 6-15 ซม. ยาว 8-20 ซม. เมื่อแห้งจะเปลี่ยนเป็นสีส้มแดง
ดอก
ดอกสีเหลืองอมเขียว กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอกมี 5 กลีบ รูปขอบขนาน เกสรเพศผู้มี 10 อัน ติดกันเป็นหลอด ออกเป็นช่อ ออกดอกช่วงเดือน มกราคม-มีนาคม
ผล
ผลเดี่ยว แบบผลสด เมล็ดเดียวแข็ง ค่อนข้างกลม ขนาด 5-8 ซม. หรือมีขนาดใหญ่ได้ถึง 20 เซนติเมตร ผิวเป็นกำมะหยี่สีเหลืองอมส้ม ภายในแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ เนื้อแข็งด้านนอก และด้านในเนื้อนุ่มเป็นปุยสีขาวที่หุ้มเมล็ดไว้ เปลือกหนา มียางสีขาวเล็กน้อย ผลสุกสีเหลืองนวล ผิวเริ่มย่น ออกผลช่วงเดือน มีนาคม-พฤษภาคม
การกระจายพันธุ์
เป็นพันธุ์ไม้ท้องถิ่นของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในป่าฝนเขตร้อนและพื้นที่ชื้น มีการกระจายพันธุ์ในพื้นที่ที่มีอากาศร้อนและชื้น
การใช้ประโยชน์
ผลสุกมีรสเปรี้ยวอมหวาน มักใช้ในการประกอบอาหาร
อ้างอิง
https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:579210-1
https://www.iucnredlist.org/species/61803664/61803682
http://www.qsbg.org/database/botanic_book%20full%20option/search_detail.asp?botanic_id=3119 https://www.royalparkrajapruek.org/Plants/view?id=1259
http://www.qsbg.org/Database/Botanic_Book%20full%20option/search_detail.asp?botanic_id=3119
https://www.iucnredlist.org/species/61803664/61803682
http://www.qsbg.org/database/botanic_book%20full%20option/search_detail.asp?botanic_id=3119 https://www.royalparkrajapruek.org/Plants/view?id=1259
http://www.qsbg.org/Database/Botanic_Book%20full%20option/search_detail.asp?botanic_id=3119
สถานะการอนุรักษ์ IUCN RED LIST
LC - Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
EX
EW
CR
EN
VU
NT
LC
DD
NE
IUCN Red List (บัญชีแดงของพรรณไม้และสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์) คือ ระบบการจัดหมวดหมู่สถานภาพความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตทั่วโลก โดยแบ่งออกเป็น 9 ระดับ หลักๆ ดังนี้
EX – Extinct สูญพันธุ์
EW – Extinct in the Wild สูญพันธุ์ในธรรมชาติ
CR – Critically Endangered ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
EN – Endangered ใกล้สูญพันธุ์
VU – Vulnerable มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
NT – Near Threatened ใกล้ถูกคุกคาม
LC – Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
DD – Data Deficient ข้อมูลไม่เพียงพอที่จะประเมิน
NE – Not Evaluated ยังไม่มีการพิจารณาประเมินสถานภาพ
EW – Extinct in the Wild สูญพันธุ์ในธรรมชาติ
CR – Critically Endangered ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
EN – Endangered ใกล้สูญพันธุ์
VU – Vulnerable มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
NT – Near Threatened ใกล้ถูกคุกคาม
LC – Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
DD – Data Deficient ข้อมูลไม่เพียงพอที่จะประเมิน
NE – Not Evaluated ยังไม่มีการพิจารณาประเมินสถานภาพ