พืช
บุนนาค
ชื่อ
บุนนาค
ชื่อสามัญ
Ceylon ironwood
ชื่อท้องถิ่น
สารภีดอย (เชียงใหม่)
ชื่อวิทยาศาสตร์
𝙈𝙚𝙨𝙪𝙖 𝙛𝙚𝙧𝙧𝙚𝙖 L.
อนุกรมวิธาน
อาณาจักร
Plantae
หมวด
Magnoliophyta
ชั้น
Magnoliopsida
อันดับ
ืืิMalpighiales
วงศ์
Calophyllaceae
สกุล
𝙈𝙚𝙨𝙪𝙖 L.
ชนิด
𝙈𝙚𝙨𝙪𝙖 𝙛𝙚𝙧𝙧𝙚𝙖
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ไม้ต้น สูง 15 - 25 เมตร
ใบ
ใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปหอก หรือรูปไข่แคบแกมรูปหอก ถึงรูปแถบแกมรูปหอก โคนใบรูปลิ่ม ปลายใบเรียวแหลม หรือเรียวยาวคล้ายหาง ขอบใบเรียบ กว้าง 2 - 4 เซนติเมตร ยาว 6 - 10 เซนติเมตร ใบอ่อนสีชมพู ใบแก่มีนวลที่ผิวใบด้านล่าง
ดอก
ดอกเดี่ยว ออกตามซอกใบ ดอกมีกลิ่นหอมแรง กลีบเลี้ยงรูปช้อน 4 กลีบ เรียงเป็น 2 ชั้น ชั้นละ 2 กลีบ กลีบดอก 4 กลีบ สีขาวนวล เกสรผู้จำนวนมาก เกสรเพศเมีย รังไข่รูปกรวย มี 2 ช่อง ภายในมีไข่ ช่องละ 1 อัน
ผล
ผลเดี่ยว แบบผลแห้ง เมื่อแก่แล้วแตก ลักษณะคล้ายรูปไข่ ค่อนข้างกลม หรือแบนทางด้านข้าง ปลายมน ถึงแหลม เปลือกหนา ผลแห้งสีน้ำตาล เมล็ดค่อนข้างกลม หรือรี สีน้ำตาล ผิวเรียบ เกลี้ยง จำนวน 1 - 4 เมล็ด
การกระจายพันธุ์
พบในป่าดิบ ที่ความสูงไม่เกิน 700 เมตร จากระดับน้ำทะเล ออกดอกช่วงพฤษภาคม-มิถุนายน ออกผลช่วงสิงหาคม-กันยายน
การใช้ประโยชน์
ราก แก้ลมในลำไส้ กระพี้ ขับเสมหะในลำคอ ไม้เหนียวแข็ง ทนทาน ใช้ทำหมอนรองรางรถไฟ ก่อสร้าง ต่อเรือ ทำพานท้าย และรางปืน และด้ามร่ม ใบ พอกแผลสด ดอก ใช้ผสมสี เพื่อช่วยให้สีติดคงทน เมล็ด กลั่นน้ำมันใช้จุดตะเกียง และทำเครื่องสำอาง
อ้างอิง
https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:428832-1
https://www.iucnredlist.org/species/61987931/61987933
Xi-wen Li, Jie Li & Peter Stevens., 2007. Clusiaceae. In: Flora of China. Z. Y. Wu, P. H. Raven and D. Y. Hong (Eds.), vol.13: 38. Science Press, Beijing, and Missouri Botanical Garden Press, St. Louis. Beijing.
http://biodiversity.forest.go.th/index.php?option=com_dofplant&id=1061&view=showone&Itemid=132
https://www.iucnredlist.org/species/61987931/61987933
Xi-wen Li, Jie Li & Peter Stevens., 2007. Clusiaceae. In: Flora of China. Z. Y. Wu, P. H. Raven and D. Y. Hong (Eds.), vol.13: 38. Science Press, Beijing, and Missouri Botanical Garden Press, St. Louis. Beijing.
http://biodiversity.forest.go.th/index.php?option=com_dofplant&id=1061&view=showone&Itemid=132
สถานะการอนุรักษ์ IUCN RED LIST
VU - Vulnerable มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
EX
EW
CR
EN
VU
NT
LC
DD
NE
IUCN Red List (บัญชีแดงของพรรณไม้และสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์) คือ ระบบการจัดหมวดหมู่สถานภาพความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตทั่วโลก โดยแบ่งออกเป็น 9 ระดับ หลักๆ ดังนี้
EX – Extinct สูญพันธุ์
EW – Extinct in the Wild สูญพันธุ์ในธรรมชาติ
CR – Critically Endangered ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
EN – Endangered ใกล้สูญพันธุ์
VU – Vulnerable มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
NT – Near Threatened ใกล้ถูกคุกคาม
LC – Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
DD – Data Deficient ข้อมูลไม่เพียงพอที่จะประเมิน
NE – Not Evaluated ยังไม่มีการพิจารณาประเมินสถานภาพ
EW – Extinct in the Wild สูญพันธุ์ในธรรมชาติ
CR – Critically Endangered ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
EN – Endangered ใกล้สูญพันธุ์
VU – Vulnerable มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
NT – Near Threatened ใกล้ถูกคุกคาม
LC – Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
DD – Data Deficient ข้อมูลไม่เพียงพอที่จะประเมิน
NE – Not Evaluated ยังไม่มีการพิจารณาประเมินสถานภาพ