ขี้อ้าย
ชื่อ
ขี้อ้าย
ชื่อสามัญ
-
ชื่อท้องถิ่น
กำจาย (เชียงใหม่) คำเจ้า, ปู่เจ้า, พระเจ้าหามก๋าย, หามก๋าย, สลิง (ภาคเหนือ)
ชื่อวิทยาศาสตร์
𝙏𝙚𝙧𝙢𝙞𝙣𝙖𝙡𝙞𝙖 𝙣𝙞𝙜𝙧𝙤𝙫𝙚𝙣𝙪𝙡𝙤𝙨𝙖 Pierre
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ไม้ต้น สูง 3 - 10 เมตร เปลือกต้นแตกเป็นร่องตื้น โคนต้นมีพูพอนขนาดเล็ก
ใบ
ใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ หรือเกือบตรงข้าม แผ่นใบรูปไข่ โคนใบสอบเรียว ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ กว้าง 3 - 6 เซนติเมตร ยาว 6 - 10 เซนติเมตร เนื้อใบบางคล้ายกระดาษ มีต่อม 1 คู่ บริเวณโคนใบ
ดอก
ดอกช่อ แบบช่อแยกแขนง ออกตามปลายกิ่ง ดอกย่อยขนาดเล็ก จำนวนมาก กลีบเลี้ยงโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกออกเป็น 5 แฉก ผิวด้านในมีขนประปราย ไม่มีกลีบดอก เกสรเพศผู้ 10 อัน เกสรเพศเมีย 1 อัน
ผล
ผลเดี่ยว แบบผลแห้ง เมื่อแก่แล้วไม่แตก ลักษณะเป็นรูปขอบขนาน มีปีก 3 ปีก แผ่กว้างเป็นแผ่น เมล็ดรูปรี จำนวน 1 เมล็ด
การกระจายพันธุ์
พบในป่เบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ที่ความสูงไม่เกิน 1000 เมตร จากระดับน้ำทะเล ออกดอกช่วงกรกฎาคม-สิงหาคม ออกผลช่วงพฤศจิกายน-ธันวาคม
การใช้ประโยชน์
ใช้เป็นสมุนไพร
อ้างอิง
https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:171269-1
https://www.iucnredlist.org/species/226408007/226545193
http://biodiversity.forest.go.th/index.php?option=com_dofplant&id=1762&view=showone&Itemid=132
สถานะการอนุรักษ์ IUCN RED LIST
LC - Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
EX
EW
CR
EN
VU
NT
LC
DD
NE
IUCN Red List (บัญชีแดงของพรรณไม้และสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์) คือ ระบบการจัดหมวดหมู่สถานภาพความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตทั่วโลก โดยแบ่งออกเป็น 9 ระดับ หลักๆ ดังนี้
EX – Extinct สูญพันธุ์
EW – Extinct in the Wild สูญพันธุ์ในธรรมชาติ
CR – Critically Endangered ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
EN – Endangered ใกล้สูญพันธุ์
VU – Vulnerable มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
NT – Near Threatened ใกล้ถูกคุกคาม
LC – Least Concern เป็นกังวลน้อยที่สุด
DD – Data Deficient ข้อมูลไม่เพียงพอที่จะประเมิน
NE – Not Evaluated ยังไม่มีการพิจารณาประเมินสถานภาพ